مدیریت درد مزمن در کلینیک دکتر زیبا باقریان
بیماران عزیز مبتلا به درد مزمن
دردهای مزمن، چالشهایی بزرگ در زندگی افراد ایجاد میکنند و در صوتیکه بموقع درمان و کنترل نشوند، از یک سو پیامد های چند جانبه فردی و اجتماعی از جمله بیماریهای غیر قابل درمان، جراحی های اجتناب ناپذیر، افسردگی و مشکلات ارتباطی با خانواده و جامعه، زمین گیری و از دست دادن استقلال، عزت نفس و شادی بخصوص در کهنسالی، خواهند داشت و از سوی دیگر هزینه های سنگین اقتصادی بر فرد، خانواده و جامعه تحمیل میکنند.
مدیریت و درمان بموقع این دردها بسیار ضروری و برای موفقیت نیازمند یک رویکرد نظاممند و گامبهگام است. در کلینیک دکتر زیبا باقریان، هدف تنها ازبین بردن درد شما نیست، بلکه هدف اصلی، ریشهیابی علت درد مزمن و برنامه ریزی درمانی همه جانبه شخصی سازی شده جهت کنترل پایدار آن و بازگرداندن شما به سطح فعالیت مطلوب، کیفیت قابل قبول زندگی و سلامتی توام با شادی و اعتماد به نفس است.
در این مسیر، درمان شما در سه مرحله اصلی و هوشمندانه انجام میشود.
مراحل و روند مدیریت دردهای شما در کلینیک درد
در مرحله اول مدیریت و کنترل درد مزمن، دردهای شما و علائم مرتبط، علل اصلی و عوامل زمینهای تشدیدکننده با گرفتن شرح حال دقیق وانجام معاینات بالینی مربوطه، بررسی آزمایشات و مدارک تصویر برداری، ارزیابی و تشخیص داده میشوند.
در مرحله دوم، برنامه درمانی شما با هدف محدودکردن علت اصلی و عوامل زمینهای درد، با کمک دارودرمانی، فیزیوتراپی، تغییر سبک زندگی (Life Style) و ورزشهای مناسب و تزریقات فوق تخصصی ترمیمی بافتی، شخصیسازی میشود.
در مرحله سوم، میزان پاسخ به درمان و تزریقات، میزان موفقیت بیمار در انجام ورزشهای مناسب شخصیسازیشده و تغییر سبک زندگی با کنترل چاقی و دور شدن از عادات ناسالم ، درمان پوکی استخوان و حرکت درمانی های مناسب، به طور دورهای پیگیری میشود تا جاییکه بیمار به سطح رضایت بخشی از کم دردی یا بیدردی و به فعالیت روزمره مطلوب میرسد.
مرحله اول : تشخیص علت و شناسایی عوامل زمینهای
در اولین گام از مدیریت درد مزمن، تمرکز اصلی بر شناسایی دقیق منشا درد و عوامل تشدیدکننده آن است. در این مرحله از روشهای زیر برای رسیدن به تشخیص دقیق استفاده میشود:
شنیدن شرح حال دقیق: بررسی دقیق علائم و شناسه های درد از زبان شما و همراهانتان.
معاینات بالینی: انجام معاینات تخصصی مربوطه برای بررسی وضعیت فیزیکی.
بررسی مدارک پاراکلینیک: تحلیل آزمایشات خون، تصاویر MRI، سنجش تراکم استخوان و سایر مدارک پزشکی برای تکمیل شدن تشخیص علت درد.
در این راستا شناسایی عوامل زمینه ای و بیماریهای تشخیص داده نشده یا کنترل نشده ای که به نوبه خود تشدیدکننده درد مزمن هستند و نقش حیاتی در پاسخ به درمان دارند، در بطن این اقدامات تشخیصی انجام میشوند که عبارتند از:
- چاقی و کم تحرکی
- تکرار حرکتهای نامناسب شغلی و پوزیشن های ایجاد کننده درد
- انجام تمرینات ورزشی اشتباه
- عادات ناسالم مانند مصرف دخانیات و مشروبات الکلی
- نرمی یا پوکی استخوان،
- دیابت
- هیپرلیپیدمی و چاقی متابولیک
- کم کاری تیرویید،
- کم خونی
- بیماریهای روماتیسمی
- عفونتهای مزمن و…
مرحله دوم : اولویت بندی برنامه درمانی شخصیسازی شده
پس از تشخیص، برنامه درمانی شما بسته به علت اصلی بوجود آورنده درد وعوامل تشدید کننده آن، براساس شرایط خاص سنی، فیزیکی، شغلی و اجتماعی طراحی میشود. در این مرحله اصل «سلسله مراتب درمانی» رعایت میشود و همواره در ابتدا روشهای درمانی ساده، در دسترس، کم هزینه وکم خطرتر برای بیمار تجویز میشود و در صورتیکه پاسخ مناسب از این درمانها گرفته نشد روشهای مرحله بعدی که تخصصی تر هستند مدنظر قرار میگیرند.
در موارد بسیار کمی ممکن است بسته به شدت درد و بحرانی بودن عامل بوجود آورنده از ابتدا تصمیم اولیه بر استفاده از درمانهای تهاجمی و تخصصی گرفته شود.
مراحل درمانی در درد مزمن به این شرح است:
1-درمانهای غیرتهاجمی (اولویت اول) :
در این مرحله از روشهای زیر برای کنترل درد استفاده میشود:
- دارو درمانی مناسب
- تجویز برنامههای فیزیوتراپی
- آموزش اصلاح سبک زندگی (Lifestyle)
- انجام ورزشهای شخصی سازی شده
- شناسایی یا ارزیابی میزان کنترل بیماریهای زمینه ای مثل پوکی استخوان، دیابت، کم کاری تیروییدو…
2-درمانهای کم تهاجمی (تزریقات فوق تخصصی پرولوتراپی (بازسازی بافتی)):
اگر درد با روشهای غیرتهاجمی کنترل نشود، در قدم بعدی از تزریقات فوق تخصصی پرولوتراپی (بازسازی بافتی) تحت گاید سونوگرافی استفاده میشود. در این نوع تزریق، داروی ترمیمی سازگار با فیزیولوژی بدن یا محصولات اتولوگ حاصل از خون خود بیمار (PRP) یا ارتوکین یا محصولات حاصل از چربی بدن بیمار (stem cell) استفاده می شوند که همگی باعث ترمیم بافتی و رفع درد می شوند. استفاده از دید مستقیم سونوگرافی به تشخیص دقیق محل و نوع آسیب کمک میکند به این ترتیب مشکلاتی نظیر:
- تخریب و پارگی بافت ها
- التهابات قدیمی
- چسبندگیها
- گیر افتادن عصب ها
- اسپاسمهای مقاوم عضلانی
تشخیص داده می شوند و نیز تزریق درست در محل آسیب تحت گاید سونو دقت کار را تا 90تا 100 %بالا میبرد.
نتیجه کار ترمیم بافت (Regeneration) و از بین رفتن علامت درد در ناحیه ترمیم شده، است.
تزریقات ترمیمی بسته به شدت آسیب، میزان پاسخ دهی بافت به داروی تزریقی و خصوصیات فیزیکی بیمار در چندین جلسه در فواصل زمانی یک ماهه قابل تکرار هستند.
3-درمانهای چند تخصصی (Multidisciplinary Treatments)
گاهی لازم هست برای بیمار علاوه بر انجام درمانهای ذکر شده، درمانهای تکمیلی شروع شود که در این راستا از مشاوره با همکاران منخصص سایر رشته ها مانند روماتولوگ، متخصصین غدد، اعصاب، عفونی، توانبخشی و ورزشهای اصلاحی یا روانپزشک کمک گرفته میشود.
4_درمانهای تهاجمی و جراحی
در موارد کمی بعداز معاینه و بررسی مدارک، مشخص می شود بیمار نیاز به جراحی اورژانسی یا غیر قابل اجتناب دارد که در اینصورت لازم هست برای ادامه درمان و جراحی به همکاران جراح، ارتوپد، مغز و اعصاب، زنان و… معرفی شود.
مرحله سوم : پیگیری نتایج درمان و نظارت بر تداوم برنامه توانبخشی و تغییر سبک زندگی
مدیریت درد به تجویز نسخه دارو و انجام تزریق ختم نمیشود. در مرحله سوم موارد زیر به طور دورهای تحت نظارت قرار میگیرند:
- میزان پاسخ به درمان: بررسی اثربخشی تزریقات و درمانهای انجام شده.
- میزان موفقیت بیمار در کنترل عوامل زمینهای: مدیریت کاهش وزن و رفع بی تحرکی، ترک عادات ناسالم، درمان پوکی استخوان و سایر بیماریهای زمینه ای
- میزان اثربخشی تغییر سبک زندگی و اطمینان از انجام صحیح ورزشهای شخصی سازیشده
- در صورت نیاز، برنامهریزی مجدد برای تکرار دورههای تزریقات پرولوتراپی برای تکمیل دوره درمان
اهداف مدنظر در کنترل و مدیریت درد مزمن
- شدت و تکرار دردهای مزمن به صفر یا پایین ترین سطح ممکن برسد
- محدودیت حرکتی به حداقل برسد
- سطح فعالیت روزمره و کیفیت زندگی به حالت قبل از درد نزدیک شود
- افسردگی و دور بودن از جمع های خانوادگی و اجتماعی از بین برود
- اشتغال، استقلال فردی، اعتماد به نفس و شادی توام با سلامتی بازگردد
- از مشکلات وسیع و غیر قابل درمان، جراحی های اجتناب ناپذیر و از همه مهمتر ناتوانی و زمینگیر شدن در دوران کهنسالی جلوگیری شود
نقش بیمار در درمان موفقیت آمیز درد مزمن
دکتر زیبا باقریان معتقد است که درمان موفق با یک همکاری دوطرفه بدست می اید. برای رسیدن به بهترین نتیجه، شما بیمار عزیز بهتر است:
- نسبت به فرآیند درمان خود احساس مسئولیت داشته باشید
- در مسیر درمان با پزشک خود همراهی کنید
- از طولانی شدن روند درمان خسته نشوید
- برای پیشگیری از بازگشت درد، فعالیتهای ورزشی و اصلاح سبک زندگی را ادامه دهید
- پیگیریهای دورهای جلسات درمانی را جدی بگیرید
جمعبندی
مدیریت درد در کلینیک دکتر زیبا باقریان، یک سفر مرحلهبندی شده از تشخیص دقیق به سمت درمان ترکیبی (غیرتهاجمی و پرولوتراپی) و در نهایت توانبخشی و سبک زندگی بهینه است.
در این مرحله شما خواهید توانست فصل جدیدی از زندگی را تجربه کنید که در آن دردهای شما به کمترین میزان کاهش یافته، فعالیت روزانه به نرم طبیعی رسیده و کیفیت زندگی به حد مطلوب نزدیک شده است.
از همه مهمتر تقویت اعتماد به نفس شما بابت توانایی و مشارکت مسیولانه در کنترل موفق درد یا دردهای مزمن و از آن مهمتر موفقیت در اصلاح پایدار سبک زندگی بسوی کسب عادات سالم و انجام تمرینات مناسب ورزشی، احساس قدرت و شادی روزافزونی برای شما به ارمغان خواهد آورد که تضمین کننده سلامت و کیفیت زندگی در سالمندی است.